Fałszywe oferty pracy, jak rozpoznać oszustwo

Prawdziwy pracodawca nigdy nie każe ci płacić za szkolenie, sprzęt ani "aktywację konta", nie prosi o skan dowodu osobistego przed rozmową i nie proponuje pracy, w której przyjmujesz pieniądze na swoje konto i przelewasz je dalej. Bardzo wysokie zarobki za prostą pracę zdalną, kontakt tylko przez komunikator i presja czasu to typowe sygnały oszustwa. Podejrzaną ofertę zgłoś do CERT Polska.

Fałszywe oferty pracy to w Polsce częsta forma oszustwa internetowego. Oszuści podszywają się pod znane firmy, publikują ogłoszenia na portalach albo piszą bezpośrednio przez komunikatory i SMS. Celem są pieniądze, dane osobowe albo wykorzystanie twojego konta bankowego do prania pieniędzy.

Jakie są najczęstsze rodzaje fałszywych ofert?

Praca zdalna za proste zadania

"Zarabiaj kilkaset złotych dziennie za polubienia, oceny produktów albo oglądanie filmów". Na początku dostajesz kilka drobnych wypłat, a potem jesteś proszony o "wpłatę", żeby odblokować wyższe zarobki. Pieniądze przepadają.

Opłata za szkolenie, sprzęt albo dokumenty

"Przed rozpoczęciem pracy musisz opłacić szkolenie, badania albo zestaw startowy". Prawdziwy pracodawca nie pobiera opłat od kandydatów.

Przyjmowanie i przekazywanie pieniędzy

"Praca dla asystenta finansowego: przyjmujesz przelewy na swoje konto i przekazujesz je dalej, zatrzymując prowizję". To bardzo często pranie pieniędzy, a osoba, która udostępnia konto, może ponieść odpowiedzialność karną.

Wyłudzenie danych

"Prześlij skan dowodu osobistego i zdjęcie z dowodem w ręku, żebyśmy mogli przygotować umowę". Dane mogą zostać wykorzystane do zaciągnięcia kredytu albo założenia kont na twoje nazwisko.

Fałszywa praca za granicą

Oferta wyjazdu z "zapewnionym zakwaterowaniem" za opłatą rezerwacyjną albo z odebraniem dokumentów po przyjeździe.

Jak rozpoznać fałszywą ofertę pracy?

Metoda Epimoni na sprawdzanie ofert to "pieniądze, dane, kontakt, presja": sprawdź, czy oferta wymaga twoich pieniędzy, twoich danych, nietypowego kontaktu albo pośpiechu.

Jak sprawdzić, czy oferta jest prawdziwa?

1. Sprawdź firmę w rejestrach: KRS albo CEIDG. Prawdziwa firma ma NIP, REGON, adres i historię.
2. Porównaj z oficjalną stroną firmy: czy ta sama oferta jest w zakładce "Kariera"?
3. Sprawdź adres e-mail i numer telefonu: czy pasują do firmy?
4. Poszukaj opinii: wpisz nazwę firmy i słowo "oszustwo" w wyszukiwarkę.
5. Zadzwoń na oficjalny numer firmy i zapytaj, czy prowadzi taką rekrutację.

Więcej o sprawdzaniu pracodawcy w artykule jak sprawdzić pracodawcę.

Przykład podejrzanej wiadomości

W tej jednej wiadomości jest kilka sygnałów ostrzegawczych: kontakt bez wcześniejszej aplikacji, nieproporcjonalne zarobki za prostą pracę, przeniesienie rozmowy na inny komunikator i brak jakichkolwiek danych firmy, które dałoby się sprawdzić. Najlepiej nie odpowiadać, zablokować nadawcę i zgłosić wiadomość.

Gdzie zgłosić fałszywą ofertę pracy?

• CERT Polska: incydenty można zgłaszać przez formularz na stronie incydent.cert.pl, a podejrzane SMS-y przesłać bezpłatnie na numer 8080.
• Portal z ogłoszeniem: każdy duży portal ma przycisk zgłoszenia ogłoszenia.
• Policja: jeśli straciłeś pieniądze albo przekazałeś dane, zgłoś sprawę na policji.
• Bank: jeśli przelałeś pieniądze albo podałeś dane do konta, zadzwoń do banku natychmiast.
• Zastrzeżenie dokumentu i numeru PESEL: jeśli przekazałeś skan dowodu, zastrzeż dokument (w banku albo w urzędzie) i swój numer PESEL w aplikacji mObywatel albo na gov.pl.

Co zrobić, jeśli dałeś się oszukać?

Nie wstydź się. Oszustwa są dobrze zaprojektowane i padają ich ofiarą także doświadczone osoby. Działaj szybko:

1. Zadzwoń do banku i zablokuj kartę albo dostęp do konta, jeśli podałeś dane.
2. Zastrzeż dowód osobisty, jeśli przesłałeś jego skan.
3. Zastrzeż numer PESEL w aplikacji mObywatel, na gov.pl albo w urzędzie gminy.
4. Zgłoś sprawę na policję i do CERT Polska.
5. Zmień hasła, jeśli logowałeś się na stronie podanej przez oszusta.

Prawdziwych ofert szukaj także poza portalami. Wiele stanowisk jest obsadzanych bez publicznego ogłoszenia, o czym piszemy w artykule o ukrytym rynku pracy. Prawdziwą ofertę możesz przeanalizować w narzędziu Epimoni do analizy ogłoszeń.

Najczęściej zadawane pytania

Czy pracodawca może pobierać opłaty od kandydata?

Nie. Agencje zatrudnienia w Polsce nie mogą pobierać od osób szukających pracy opłat za pośrednictwo, a pracodawcy nie pobierają opłat za szkolenia czy sprzęt przed zatrudnieniem. Prośba o opłatę to sygnał oszustwa.

Czy praca zdalna za polubienia jest prawdziwa?

Prawie zawsze to oszustwo. Na początku oszuści wypłacają drobne kwoty, żeby zdobyć zaufanie, a potem proszą o wpłaty, które przepadają.

Czy mogę ponieść konsekwencje, jeśli przekazywałem pieniądze dalej?

Tak, osoba, która udostępnia konto do przekazywania pieniędzy z przestępstwa, może odpowiadać karnie, nawet jeśli nie wiedziała o oszustwie. Jeśli coś takiego ci się przydarzyło, skontaktuj się z bankiem i policją jak najszybciej.

Jak odróżnić prawdziwą agencję pracy od fałszywej?

Sprawdź, czy agencja jest wpisana do rejestru agencji zatrudnienia prowadzonego w systemie KRAZ. Prawdziwa agencja ma numer wpisu i nie pobiera opłat od kandydatów.