Opowiedz o sobie, czyli jak zacząć rozmowę kwalifikacyjną
Odpowiedz w półtorej, najwyżej dwie minuty: powiedz, czym zajmujesz się dziś, wybierz dwa lub trzy etapy kariery, które mają znaczenie dla tego stanowiska, i zakończ tym, dlaczego tu jesteś. Nie streszczaj CV, które rekruter ma przed sobą. Wybieraj fakty, które same prowokują kolejne pytanie.
To prawie zawsze pierwsze pytanie na rozmowie kwalifikacyjnej i często ustawia ton całego spotkania. Kto ma przygotowaną autoprezentację, wchodzi w rozmowę z jasną linią. Kto improwizuje, spędza pierwsze pięć minut na nadrabianiu.
Co tak naprawdę sprawdza rekruter?
"Proszę opowiedzieć coś o sobie" brzmi jak luźne zaproszenie, ale rekruter ma w głowie trzy konkretne pytania:
- Czy umiesz streszczać? W dwie minuty pokazujesz, czy potrafisz wybrać to, co ważne. Ta umiejętność przydaje się na każdym stanowisku.
- Czy twoja ścieżka ma logikę? Rekruter szuka nici, która łączy twoje doświadczenia z ofertą, na którą aplikujesz.
- Jak się komunikujesz? Tempo, ton, pewność siebie. To pierwsza próbka tego, jak będziesz rozmawiać z zespołem i klientami.
Wariantów jest wiele: "Proszę się przedstawić", "Kim Pan/Pani jest zawodowo?", "Czego nie ma w CV?". Przygotowanie jest to samo. Jeśli natomiast ktoś prosi o przejście przez całą karierę po kolei, to inne pytanie, z inną odpowiedzią: opisujemy je w poradniku o doświadczeniu zawodowym na rozmowie.
Jak zbudować odpowiedź?
Metoda Epimoni na autoprezentację to trzy kroki w stałej kolejności: teraźniejszość, przeszłość, przyszłość.
Najłatwiejsza do zapamiętania pod presją jest struktura teraźniejszość, przeszłość, przyszłość. Start od teraźniejszości działa lepiej niż start od studiów, bo rekruter od razu wie, z kim rozmawia.
1. Teraźniejszość: czym zajmujesz się dziś. Stanowisko, branża, jedna lub dwie konkretne odpowiedzialności. Jeśli szukasz pracy albo właśnie skończyłeś studia, powiedz to wprost i bez tłumaczenia się.
2. Przeszłość: etapy, które wyjaśniają teraźniejszość. Dwa lub trzy doświadczenia albo etapy edukacji, wybrane pod to konkretne stanowisko. Jeden mierzalny wynik jest wart więcej niż trzy przymiotniki.
3. Przyszłość: dlaczego jesteś na tej rozmowie. Czego szukasz teraz i dlaczego to stanowisko, w tej firmie, na to odpowiada. Ta część zamienia autoprezentację w argument.
Wskazówka
Zapisz odpowiedź, a potem powiedz ją na głos ze stoperem. To, co na papierze wygląda zgrabnie, powiedziane na głos trwa zwykle dwa razy dłużej. Skracaj, aż zmieścisz się w dwóch minutach bez pośpiechu.
Co powiedzieć, a co pominąć?
Warto powiedzieć:
- czym zajmujesz się obecnie (w firmie, w trakcie szukania pracy, na studiach);
- o doświadczeniach i edukacji, które pasują do stanowiska, a nie o wszystkich;
- o jednym konkretnym wyniku, z liczbą, jeśli ją masz;
- dlaczego akurat ta oferta cię zainteresowała.
Bez wahania pomiń:
- miejsce urodzenia, liceum, hobby bez związku z pracą;
- dorywcze prace wakacyjne, chyba że to twoje jedyne doświadczenie;
- zdania typu "jestem osobą sumienną i zmotywowaną", które mówi każdy;
- oceny obecnego pracodawcy, zwłaszcza negatywne.
Czego unikać
Nie zaczynaj od "No więc urodziłem się w Kielcach w 1995 roku…". Rekruter nie pyta o biografię. Chce wiedzieć, kim jesteś zawodowo i dlaczego siedzisz naprzeciwko niego.
Przykłady odpowiedzi do dopasowania
Te przykłady mają pokazać rytm, nie służą do recytowania. Podmień stanowiska, liczby i motywacje na własne.
Absolwent bez doświadczenia
Przykład 1: absolwentka finansów
"W czerwcu skończyłam finanse i rachunkowość na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu, pracę magisterską pisałam o kontroli kosztów w firmach produkcyjnych. Na ostatnim roku odbyłam półroczny staż w dziale controllingu firmy z branży meblarskiej, gdzie co miesiąc przygotowywałam raport odchyleń od budżetu dla zarządu. Tam zrozumiałam, że lubię liczby, które służą do podejmowania decyzji. Szukam stanowiska młodszego controllera w uporządkowanej firmie, a wasz roczny program wdrożeniowy to główny powód, dla którego aplikowałam."
Specjalista z kilkuletnim doświadczeniem
Przykład 2: handlowiec B2B z pięcioletnim stażem
"Obecnie jestem key account managerem w firmie, która sprzedaje oprogramowanie dla biur rachunkowych. Prowadzę około czterdziestu klientów i w zeszłym roku zrealizowałem plan sprzedażowy na 112%. Zaczynałem jako przedstawiciel handlowy na Śląsku, gdzie budowałem portfel od zera, a po dwóch latach przejąłem największych klientów. Teraz szukam miejsca, w którym pozyskiwanie nowych klientów będzie ważniejszą częścią pracy, i to jest dokładnie to, co opisujecie w ogłoszeniu."
Przebranżowienie
Przykład 3: z nauczyciela na UX designera
"Od roku pracuję jako UX designer na własną rękę, a wcześniej przez osiem lat uczyłem polskiego w szkole podstawowej. Przeszedłem dziewięciomiesięczny kurs projektowania i oddałem już dwa projekty, w tym nowy system rezerwacji wizyt dla przychodni we Wrocławiu. Ze szkoły wyniosłem coś, co w projektowaniu bardzo się przydaje: umiem tłumaczyć rzeczy prosto i obserwować, gdzie ludzie się gubią. Szukam zespołu, w którym mogę się rozwijać, a wasze projekty dla administracji publicznej interesują mnie najbardziej."
Wskazówka
Przy zmianie branży rekruter zadaje sobie w głowie pytanie: "Dlaczego miałbym zaufać tej osobie w nowym zawodzie?". Odpowiedz na nie sam, w autoprezentacji, zanim padnie na głos.
Powrót po przerwie
Przykład 4: HR po rocznej przerwie
"Przez sześć lat pracowałam jako HR generalistka w firmie produkcyjnej zatrudniającej około trzystu osób. Odpowiadałam za rekrutacje, szkolenia i wdrożenie nowego systemu kadrowego. Potem zrobiłam sobie roczną przerwę z powodów rodzinnych i to była dobra decyzja. W tym czasie skończyłam kurs z prawa pracy i byłam na bieżąco z branżą. Dziś jestem w pełni dostępna i szukam roli takiej jak ta, z dużym naciskiem na rozwój pracowników."
Przerwę nazywasz jednym zdaniem, neutralnym tonem, i idziesz dalej. Długie tłumaczenie się zwraca uwagę dokładnie na to, co chciałeś odczarować. Więcej przykładów znajdziesz w artykule o przerwie w CV.
Słaba i dobra odpowiedź
Słaba odpowiedź
"No więc nazywam się Tomek, mam 29 lat, skończyłem liceum ogólnokształcące, potem zarządzanie i inżynierię produkcji na Politechnice. Potem pracowałem w jednej firmie, potem w drugiej, a teraz szukam czegoś nowego, bo trochę się tam nie rozwijam. Jestem osobą dokładną i zmotywowaną."
Powtarza CV, nie zawiera ani jednego sprawdzalnego faktu i kończy się powodem negatywnym ("nie rozwijam się") zamiast zainteresowaniem stanowiskiem.
Dobra odpowiedź
"Jestem kupcem w firmie dystrybuującej komponenty elektroniczne w Gdańsku. Odpowiadam za zakupy około dwustu indeksów od dwudziestu dostawców z Azji. W ciągu ostatnich dwóch lat renegocjowałem główne kontrakty i skróciliśmy średni czas dostawy o trzy tygodnie. Wcześniej przez trzy lata pracowałem w logistyce, więc patrzę na całkowity koszt, a nie tylko na cenę. Aplikuję, bo szukacie osoby, która połączy zakupy z planowaniem produkcji, a to właśnie robię na co dzień."
Co zmienia się na rozmowie online?
Struktura zostaje ta sama. Zmieniają się dwa szczegóły: patrz w kamerę, a nie na twarz rozmówcy na ekranie, bo tylko wtedy po drugiej stronie widać kontakt wzrokowy. I mów trochę wolniej, bo skompresowany dźwięk ucina szybkie słowa. Dzień wcześniej sprawdź połączenie i mikrofon.
Jakie pytania padną zaraz potem?
Dobra autoprezentacja wywołuje pytania i właśnie o to chodzi. Najczęstsze:
- "Dlaczego chce Pan/Pani zmienić pracę?" Odpowiedź przygotujesz z poradnikiem o zmianie pracy.
- "Co wie Pan/Pani o naszej firmie?" Zajrzyj do artykułu co wiesz o naszej firmie.
- "Proszę opowiedzieć więcej o tym wyniku." Tu przyda się metoda STAR.
- "Jakie są Pana/Pani mocne i słabe strony?"
Każdy fakt z autoprezentacji musi wytrzymać dopytanie. Jeśli mówisz o 112% planu, umiej wyjaśnić, jak do tego doszło.
Odpowiedź możesz przećwiczyć na głos i dostać informację zwrotną o jej strukturze w treningu pytań rekrutacyjnych Epimoni.
Najczęściej zadawane pytania
Ile powinna trwać odpowiedź na "opowiedz o sobie"?
Od minuty do dwóch. Poniżej minuty wypadasz zdawkowo, powyżej trzech rekruter przestaje słuchać, nawet jeśli dalej kiwa głową. Im więcej masz doświadczenia, tym ostrzej musisz wybierać.
Czy mam podać imię i wiek?
Imię padło już przy powitaniu, a wiek nic nie wnosi. Zacznij od tego, czym zajmujesz się dziś.
Czy mogę mówić o hobby?
Tylko jeśli ma związek ze stanowiskiem albo jeśli rekruter wprost zapyta, co robisz po pracy. Maraton przygotowywany przez rok może coś powiedzieć o wytrwałości, ale idzie na koniec i w jednym zdaniu.
Co powiedzieć, jeśli nie mam doświadczenia?
Użyj tej samej struktury z tym, co masz: studia, pracę dyplomową, staż, projekt z koła naukowego, pracę dorywczą, która czegoś cię nauczyła. Część o przyszłości, czyli dlaczego chcesz tego stanowiska, waży wtedy jeszcze więcej.
Czy "proszę się przedstawić" to to samo pytanie?
Tak. Zmienia się tylko forma. Struktura teraźniejszość, przeszłość, przyszłość działa tak samo.
Przećwicz to w praktyce
Wykorzystaj wskazówki z tego artykułu w darmowym narzędziu Epimoni: Uruchom symulator rozmowy kwalifikacyjnej